Andere lopende projecten

GEOmorphic hazards and compound events in a changing TROPical East Africa (GEOTROP / 2023-2025 / Belspo-BRAIN

Het GEOTROP-project (2022-2025) heeft tot doel de rol van landtransformatie en klimaatverandering op het voorkomen van geomorfische gevaren (aardverschuivingen en plotselinge overstromingen) in tropisch Oost-Afrika te beoordelen. Naast het feit dat we de huidige situatie zullen analyseren, zullen we ook de mogelijke effecten van de door de mens veroorzaakte veranderingen in klimaat en landgebruik/ bodembedekking op het voorkomen van extreme gebeurtenissen in de toekomst en de daarmee samenhangende risico’s bestuderen.

Dit driejarige project wordt gefinancierd door het Belgisch Wetenschapsbeleid (BELSPO) in het kader van het BRAIN-be 2.0 programma (Contract N B2/223/P1/GEOTROP). Het project wordt gecoördineerd door het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA), in samenwerking met de Vrije Universiteit Brussels (VUB), het European Center for Geodynamics and Seismology (ECGS), het National Museum of Natural History (NMNH), het Ecole & observatoire des sciences de la Terre (EOST), het Centre national de la recherche scientifique (CNRS) en het Helmholtz Centre for Environmental Research (UFZ).

Geo-HydrolOgicaL dIsaster riSk and the associated naTural resource degradation in sub-Saharan AfrICa: a transdisciplinary approach in densely-populated changing environments (G-HOLISTIC / 2024-2028(2033) / FED-tWIN)

Geohydrologische gevaren (vulkanische activiteit en emissies, overstromingen, droogte, aardverschuivingen, geulerosie en plotselinge overstromingen) en de achteruitgang van natuurlijke hulpbronnen (bodem, water, bossen, ecosystemen) zijn vaak onderling afhankelijk en versterken elkaar in hun oorzaken en gevolgen. Afrika bezuiden de Sahara heeft vaak een hoge en snel toenemende bevolkingsdichtheid, die gepaard gaat met een grote maatschappelijke kwetsbaarheid. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de risico's van broeikasgasgerelateerde rampen en de daarmee gepaard gaande degradatie van natuurlijke hulpbronnen deze regio's onevenredig treffen. Veranderingen in het milieu door veranderingen in landgebruik, in combinatie met veranderende klimatologische omstandigheden, zullen deze effecten waarschijnlijk versterken. In Afrika bezuiden de Sahara staat het onderzoek naar rampenrisico's in verband met geohydrologische gevaren en de aantasting van natuurlijke hulpbronnen vaak nog in de kinderschoenen en is het niet aangepast aan de behoeften van de lokale bevolking en belanghebbenden.

Dit FED-tWIN-project biedt unieke langetermijnfinanciering voor strategisch, longitudinaal, gezamenlijk geproduceerd en transdisciplinair onderzoek in dichtbevolkte stedelijke en plattelandsgebieden in Afrika ten zuiden van de Sahara. Het project wil een duidelijke leemte in het onderzoek opvullen door hogeresolutie, uitgesplitste informatie te verschaffen over risico's en degradatie van hulpbronnen. De algemene wetenschappelijke kortetermijndoelstelling (5 jaar) van het FED-tWIN project is het beoordelen van de kwetsbaarheid, blootstelling en veerkracht voor geohydrologische gevaren. Het doel is om geïntegreerde/complete rampenrisicoanalyses met een hoge ruimtelijke resolutie te verkrijgen, die relevant zijn voor belanghebbenden en voor de ontwikkeling van aangepaste mitigatiestrategieën. Om een dergelijke gedetailleerde analyse te kunnen maken, zullen we ons richten op geselecteerde, dichtbevolkte en snel veranderende regio's waar geohydrologische gevaren door beide teams worden bestudeerd.

Parallel aan de focus op rampenrisico's in verband met geohydrologische gevaren, zal het project geleidelijk beginnen met het verzamelen van ruimtelijk expliciete gegevens over de aantasting van natuurlijke hulpbronnen in verband met deze broeikasgasgerelateerde rampenrisico's. Het wetenschappelijke doel op lange termijn is om de transdisciplinaire benaderingen (modellen, datasets, methoden, enz.) die zijn ontwikkeld voor broeikasgasgerelateerde risico's op rampen uit te breiden naar meer universele kwesties van de aantasting van natuurlijke hulpbronnen. Op die manier gaan we verder dan wat over het algemeen wordt beschouwd als een volledig geïntegreerde studie van rampenrisico's, aangezien we ons ook zullen richten op hun interacties met natuurlijke hulpbronnen, waardoor een component wordt toegevoegd aan het begrip van kwetsbaarheid en veerkracht als geheel.

De sleutel ligt in de ontwikkeling en implementatie van transdisciplinaire benaderingen op basis van een sterke samenwerking tussen het KMMA, het UCLouvain en Afrikaanse instellingen. Het project zal gebruik maken van de expertise en netwerken van medewerkers van beide instellingen. Tijdens de eerste twee jaar zal de FED-tWIN-onderzoeker vertrouwd raken met een belangrijk studiegebied op de grens tussen Burundi, de DRC en Rwanda. Een belangrijk aspect is ook de integratie van de collectie historische luchtfoto's van het KMMA in het onderzoek, aangezien dit de teledetectiegegevens kan aanvullen met belangrijke informatie over de toestand van het milieu van het midden van de 20e eeuw tot vandaag. Van de FED-tWIN-onderzoeker wordt verwacht dat hij of zij een expert wordt op zijn of haar vakgebied met een hoge mate van autonomie door het ontwikkelen van nieuwe synergieën, samenwerkingsverbanden, externe projectfinanciering en studentenbegeleiding (PhD en MSc). Deze belangrijke uitdagingen zijn in lijn met de huidige onderzoeks- en ontwikkelingsstrategieën van beide instellingen. 

GeohazarDs in AfricaN CitiEs: patterns, rates and sustainability in urban sprawling contexts (GuiDANCE / 2020-2024 / FED-tWIN)

Afrika staat vandaag de dag voor meerdere uitdagingen op het gebied van economische ontwikkeling, bevolkingsgroei, milieuproblemen en klimaatverandering, om er maar een paar te noemen. Geconfronteerd met deze uitdagingen leiden de snel groeiende steden in Afrika tot grote bezorgdheid over de toenemende gevolgen van geohazards zoals aardverschuivingen, vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, lokale verzakkingen, instorting van de grond en erosie van geulen. Hoewel er de afgelopen 10 jaar aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij het opzetten van instellingen en regelgeving voor risicobeperking in Sub-Sahara Afrika, blijft de kennis over gevaren en de capaciteit voor het ontwerpen en implementeren van adequate risicobeperking uiterst beperkt. De korte termijn (5 jaar) algemene wetenschappelijke doelstelling van dit FED-tWIN project is om inzicht te krijgen in de basispatronen/cijfers van geologische risico's in uitdijende stedelijke contexten. Het onderzoek zal zich richten op het bestuderen van geohazardpatronen/-tarieven die zich voordoen onder natuurlijke omstandigheden en op de manier waarop de mens deze processen of de blootstelling aan deze processen heeft beïnvloed, waardoor het risiconiveau is toegenomen.
De specifieke doelstellingen zijn (1) het schatten van de oppervlaktedistributie van grondvervormingen in verband met geohazards in verstedelijkte gebieden ten zuiden van de Sahara; (2) het documenteren van actieve geohazardprocessen met behulp van een reeks technieken om de meest geschikte strategieën te identificeren voor operationele monitoring van deze gebeurtenissen met behulp van een combinatie van gegevens (vanaf de grond, vanuit de lucht en vanuit de ruimte)/platforms en analysetechnieken; (3) het onderzoeken van de wisselwerking tussen natuurlijke (klimatologische, geomorfologische, seismische omstandigheden) en door de mens veroorzaakte parameters (stadsuitbreiding, stedelijke infrastructuur, veranderingen in landgebruik) die de dynamiek en frequentie-magnituderelaties van deze processen in deze omgevingen bepalen. De wetenschappelijke doelstelling op lange termijn (10 jaar) is het ontwikkelen van specifieke expertise op het gebied van teledetectie en geohazards in Afrika en met Afrikanen rond een sterke samenwerking tussen het Departement Geografie van de VUB en het Departement Aardwetenschappen van het KMMA om de uitdagingen in verband met risicobeperking bij rampen aan te pakken. Het project bouwt voort op de unieke bestaande expertise en netwerken van medewerkers van beide instellingen. Tijdens de eerste twee jaar van het project zal de FED-tWIN-onderzoeker vertrouwd raken met nieuwe technieken en vaardigheden die hij/zij zich eigen moet maken (naast de technieken waarmee hij/zij al ervaring heeft); daarbij wordt gebruik gemaakt van de expertise van het KMMA/VUB in de belangrijkste technieken die gebruikt zullen worden.
De recente komst van hoogfrequente satellietgegevensverzameling (bijv. Sentinel-1 en -2, Planet imagery) opent de mogelijkheid voor systematische gegevensanalyse voor een grote reeks stedelijke doelen met behulp van geavanceerde methoden. Radar remote sensing-technieken zijn een prioritaire methode voor de FED-tWIN kandidaat. Een belangrijk aspect is ook de integratie van de collectie historische luchtfoto's van het KMMA in het onderzoek, aangezien deze belangrijke informatie kan opleveren over de toestand van het milieu vanaf het midden van de 20e eeuw tot vandaag. Er wordt verwacht dat de FED-tWIN-onderzoeker een leider wordt in zijn/haar vakgebied met een grote autonomie door het ontwikkelen van nieuwe synergieën, partnerschappen, externe projectfinanciering en het begeleiden van studenten (PhD en MSc). Deze belangrijke uitdagingen zijn in lijn met de huidige O&TO-strategieën van de twee instellingen.